Analiza funkcjonalności i potencjału rozwoju sieci roweru miejskiego w Kielcach
GIS jako narzędzie oceny i optymalizacji dostępności miejskich stacji rowerowych
Zakres analizy
Cel analizy
Celem analizy była przestrzenna ocena uwarunkowań przestrzennych miasta w kontekście rozwoju kieleckiego systemu roweru miejskiego
Ramy czasowe
Analiza została przeprowadzona dla danych z 2023 r. oraz 2024 r.
Obszar badań
Obszar badań obejmował całkowitą powierzchnie miasta, zgodnie z granicami administracyjnymi Kielc.
Metodologia
W przeprowadzonej analizie zastosowano wielokryterialne analizy przestrzenne, uwzględniając autorski algorytm wyboru lokalizacji skoncentrowany na maksymalizacji frekwencji.
Cel analizy
Celem analizy była ocena uwarunkowań przestrzennych miasta w kontekście rozwoju kieleckiego systemu roweru miejskiego
Ramy czasowe
Analiza została przeprowadzona dla danych z 2023 r. oraz 2024 r.
Obszar badań
Obszar badań obejmował całkowitą powierzchnię miasta, zgodnie z granicami administracyjnymi Kielc.
Metodologia
W przeprowadzonej analizie zastosowano wielokryterialne analizy przestrzenne, uwzględniając autorski algorytm wyboru lokalizacji skoncentrowany na maksymalizacji frekwencji.
Cel, zakres i metodologia badań
Celem niniejszej analizy była ocena uwarunkowań przestrzennych miasta Kielce w zakresie rozmieszczenia oraz optymalizacji istniejących i potencjalnych lokalizacji stacji miejskiego systemu rowerowego. Badanie, oparte na danych dotyczących lokalizacji wypożyczalni rowerów miejskich z lat 2023–2024, koncentrowało się na ocenie aktualnego rozmieszczenia stacji oraz wytypowaniu potencjalnych nowych lokalizacji, które mogą przyczynić się do zwiększenia dostępności i funkcjonalności systemu.
Badania przeprowadzono z wykorzystaniem oprogramowania QGIS oraz licznych źródeł danych, takich jak: Baza Danych Obiektów Topograficznych (BDTO10k), dane OpenStreetMap (OSM) dotyczące ścieżek rowerowych i stacji Kieleckiego Roweru Miejskiego, dane z Urzędu Miasta Kielce (przystanki autobusowe, działki ewidencyjne), dane dotyczące rozmieszczenia ludności (GHS-POP – R2023A)1 oraz dodatkowo dane pozyskane poprzez wektoryzację na podstawie ortofotomapy. Zgromadzone dane wymagały różnorodnych przekształceń i dostosowań do specyficznych potrzeb analizy. W niektórych przypadkach konieczne było dokonanie uzupełnień, np. w odniesieniu do ścieżek rowerowych, których przebieg był nieaktualny i nie obejmował pełnej infrastruktury rowerowej w mieście.
Pierwszy etap analizy obejmował ocenę przydatności terenu miasta pod kątem lokalizacji stacji rowerowych. W ramach tego etapu zdefiniowano osiem kryteriów oceny przydatności terenu, którym przypisano odpowiednie wagi (tab. 1)2. Po wstępnym przetworzeniu danych wejściowych przeprowadzono analizy przestrzenne, w tym generowanie rozkładu odległości (rastrowa mapa sąsiedztwa) dla kryteriów 1–4 oraz analizy gęstości (mapa skupień) dla kryteriów 5–8. Rezultatem tych analiz były mapy rastrowe obrazujące zarówno rozkład odległości, jak i intensywność analizowanego zjawiska 3. W przypadku zabudowy mieszkaniowej zastosowano wagę punktów w celu odzwierciedlenia szacunkowej liczby mieszkańców (intensywności zabudowy) poprzez wzór: liczba kondygnacji * powierzchnia budynku. Promień gęstości dla map skupień określono jako 400 m, co odzwierciedla dostępność pieszą w zakresie 5 minut pieszo 4. W przypadku map sąsiedztwa jako maksymalną wartość do wygenerowania przyjęto dystans 1200 m, co szacunkowo odzwierciedla dostępność w przedziale od 0 do 15 min. Powyżej tej odległości piksele rastra przyjmowały wartość równą 0.
Tab. 1. Kryteria oceny przydatności terenu pod lokalizację stacji roweru miejskiego.
| L.p. | Kryterium | Waga (pkt) | Algorytm |
|---|---|---|---|
| 1 | Bliskość miejsc rekreacyjnych (parków, skwerów) | 0,05 | Rastrowa mapa sąsiedztwa |
| 2 | Bliskość przystanków kolejowych | 0,2 | Rastrowa mapa sąsiedztwa |
| 3 | Bliskość przystanków autobusowych | 0,1 | Rastrowa mapa sąsiedztwa |
| 4 | Bliskość ścieżek rowerowych | 0,1 | Rastrowa mapa sąsiedztwa |
| 5 | Zagęszczenie dróg głównych | 0,1 | Mapa skupień (estymator jądrowy gęstości) |
| 6 | Zagęszczenie sieci ulic | 0,05 | Mapa skupień (estymator jądrowy gęstości) |
| 7 | Zagęszczenie zabudowy mieszkaniowej | 0,2 | Mapa skupień (estymator jądrowy gęstości) |
| 8 | Zagęszczenie zabudowy publicznej | 0,2 | Mapa skupień (estymator jądrowy gęstości) |
Opracowanie własne
Przyjęte kryteria potraktowano jako miękkie przydzielając każdemu pikselowi ocenę od o 0 do 1, gdzie 1 oznaczało tereny najbardziej przydatne. W tym celu wykorzystano odpowiednie narzędzie z zakresu logiki rozmytej (Fuzzy Membership) i typ funkcji liniowej oraz otrzymane wcześniej obrazy (mapy) rastrowe będące wynikiem odpowiednio analiz odległości lub gęstości.
Rezultatem przyjętych działań była wynikowa mapa przydatności terenu, gdzie połączono opracowane mapy cząstkowe za pomocą kalkulatora rastra, zgodnie z przyjętymi wagami przydatności. Po analizie otrzymanego materiału wynikowego postanowiono do dalszych badań wykorzystać tylko klasę przydatności powyżej 0,4, ograniczając przy tym obszar do kolejnego etapu analizy.
W kolejnym kroku podjęto się próby wyznaczenia lokalizacji nowych miejsc stacji roweru miejskiego w obrębie obszaru o największym potencjale. Podczas tego zadania uwzględniono już istniejące stacje i założono, że nowe nie mogą znajdować się od nich w odległości bliższej niż 400 m. Dodatkowo wzięto pod uwagę tereny, które wykluczały powstanie takiej inwestycji tj. istniejące budynki, cmentarze, wody powierzchniowe, kompleksy przemysłowo – gospodarcze, elementy dróg, lasy oraz tereny pod drogami i koleją. W wyniku powyższych działań otrzymano potencjalne punkty lokalizacji nowych stacji KRM.
Na potrzeby niniejszej analizy wyznaczono jeden, najbardziej optymalny wariant rozmieszczenia nowych stacji. Założono, że ich ilość będzie wynosić 16, maksymalizując przy tym zapotrzebowanie w obrębie wyznaczonych obszarów. Założono przy tym także, że nowe stację będą obsługiwać obszar w promieniu 400 m. Dla wyznaczenia nowych wariantów zastosowano stworzony na potrzeby analizy model alokacji, który opierał się na maksymalnej ilości obsłużonych osób 5. Zastosowany algorytm alokacji wskazuje optymalne lokalizacje na podstawie sumarycznej wagi przypisanym punktom zapotrzebowania. Waga ta odzwierciedlała przybliżoną liczbę osób w danym budynku.
Algorytm maksymalizacji frekwencji
Algorytm ma na celu wybranie najlepszych lokalizacji obiektów, aby zmaksymalizować liczbę obsłużonych obiektów/osób, jednocześnie ograniczając odległość pomiędzy punktami zapotrzebowania a obiektami oraz liczbę wybranych lokalizacji.
Funkcja celu ma za zadanie maksymalizację liczby obsłużonych obiektów/osób:
max ∑i ∈ D ∑j ∈ F di * xij
gdzie:
- D to zbiór punktów zapotrzebowania,
- F to zbiór potencjalnych lokalizacji obiektów,
- di to liczba osób w punkcie zapotrzebowania i,
- xij to zmienna decyzyjna, która przyjmuje wartość 1, jeśli punkt i jest przypisany do obiektu j.
- Warstwa punktów zapotrzebowania – lokalizacje stanowiące punkty zapotrzebowania dla centrów obsługi.
- Warstwa lokalizacji obiektów – potencjalne lokalizacje centrów obsługi.
- Pole liczby osób – liczba osób w każdym punkcie zapotrzebowania.
- Maksymalny czas podróży (tmax) – maksymalny dystans, w którym punkty mogą być obsługiwane.
- Liczba obiektów (p) – maksymalna liczba obiektów, które mogą zostać wybrane.
Ograniczenia:
- Każdy punkt zapotrzebowania może być przypisany tylko do jednego obiektu:
∑j ∈ F xij ≤ 1 ∀ i ∈ D
- Obiekt może obsługiwać punkt zapotrzebowania tylko wtedy, gdy zostanie wybrany jako centrum obsługi:
xij ≤ yj ∀ i ∈ D, j ∈ F
- Liczba wybranych obiektów nie może przekroczyć zadanej liczby p:
∑j ∈ F yj ≤ p
- Punkty zapotrzebowania mogą być przypisane tylko do obiektów w zasięgu maksymalnego czasu podróży tmax:
distance(i, j) ≤ tmax ∀ i ∈ D, j ∈ F
W opisie procesu analizy lokalizacji nowych stacji roweru miejskiego uwzględniono zarówno istniejące, jak i potencjalne stacje KRM, co pozwoliło na dogłębną ocenę efektywności sieci. Analiza została przeprowadzona przy użyciu narzędzi GIS oraz zintegrowanych danych demograficznych, co umożliwiło ocenę dostępności systemu roweru miejskiego w kontekście pobliskiej liczby mieszkańców.
Wykorzystanie wtyczki ORS Tools w QGIS umożliwiło dokładne modelowanie dostępności poprzez wyznaczenie zasięgu istniejących i nowych stacji w promieniu 5 i 10 minut pieszo, na podstawie danych demograficznych z programu Copernicus (GHS-POP, R2023A).
Wyniki przedstawiono na mapach obrazujących efektywność lokalizacji według różnych kryteriów, takich jak zagęszczenie mieszkańców i rozmieszczenie infrastruktury wokół stacji. Dodatkowo dane zaprezentowano w formie tabel i wykresów, co pozwoliło na dokładne porównanie każdej lokalizacji.
Taka forma prezentacja danych ułatwiła wizualizację i porównanie lokalizacji, dostarczając kompleksowych informacji na temat możliwości rozwoju sieci roweru miejskiego w Kielcach.
Wyniki analizy
Kielecki Rower Miejski (KRM) rozpoczął działalność 18 października 2022 roku, natomiast pełny sezon funkcjonowania przypadał na 1 kwietnia 2023 roku. Wówczas system wypożyczalni obejmował 57 stacji, które były rozmieszczone w kluczowych lokalizacjach miasta, głównie w centrum oraz na osiedlach z dominującą zabudową wielorodzinną. W 2024 roku system został rozbudowany, zwiększając liczbę stacji do 58. W ramach modernizacji dodano trzy nowe lokalizacje oraz dokonano relokacji 15 stacji, odpowiadając na zgłaszane przez mieszkańców potrzeby 7. Zmiany obejmowały m.in. likwidację dwóch stacji w północnej części miasta: KRM – Orląt Lwowskich I oraz KRM – Biskupa Mieczysława Jaworskiego. W zamian utworzono nowe punkty, w tym KRM – Rondo Czwartaków, KRM – Wietrznia oraz KRM – Rondo Praw Kobiet. Dodatkowo, KRM Hoża, z powodu relokacji, zmieniła swoją nazwę na KRM Jagiellońska.
Tab. 2. Spis stacji KRM w 2023 oraz 2024 roku.
| Nr stacji | Nazwa (2024 r.) | Nazwa (2023 r.) | Odległość relokacji (m) | Status |
|---|---|---|---|---|
| 1 | KRM - Rynek | KRM - Rynek | 5,62 | Istniejąca od 2023 r. |
| 2 | KRM - Warszawska centrum | KRM - Warszawska centrum | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 3 | KRM - Plac Wolnosci | KRM - Plac Wolnosci | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 4 | KRM - Zagórska | KRM - Zagórska | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 5 | KRM - Żeromskiego | KRM - Żeromskiego | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 6 | KRM - Plac Józefa Piłsudskiego | KRM - Plac Józefa Piłsudskiego | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 7 | KRM - Kadzielnia | KRM - Kadzielnia | 1,87 | Istniejąca od 2023 r. |
| 8 | KRM - Park Baranowski | KRM - Park Baranowski | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 9 | KRM - Chęcińska | KRM - Chęcińska | 2,13 | Istniejąca od 2023 r. |
| 10 | KRM - Solna | KRM - Solna | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 11 | KRM - Żytnia | KRM - Żytnia | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 12 | KRM - Urzędnicza | KRM - Urzędnicza | 56,38 | Istniejąca od 2023 r. |
| 13 | KRM - Szkolna | KRM - Szkolna | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 14 | KRM - Karczówkowska | KRM - Karczówkowska | 29,63 | Istniejąca od 2023 r. |
| 15 | KRM - Kołątaja | KRM - Kołątaja | 124,76 | Istniejąca od 2023 r. |
| 16 | KRM - Podkarczówka | KRM - Podkarczówka | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 17 | KRM - Kaznowskiego Ślichowice | KRM - Kaznowskiego Ślichowice | 133,30 | Istniejąca od 2023 r. |
| 18 | KRM - Massalskiego Ślichowice | KRM - Massalskiego Ślichowice | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 19 | KRM - Szajnowicza - Iwanowa | KRM - Szajnowicza - Iwanowa | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 20 | KRM - Pod Dalnią | KRM - Pod Dalnią | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 21 | KRM - Piekoszowska | KRM - Piekoszowska | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 22 | KRM - Czarnów | KRM - Czarnów | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 23 | KRM - Grunwaldzka | KRM - Grunwaldzka | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 24 | KRM - Chrobrego | KRM - Chrobrego | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 25 | KRM - Jagiellońska | KRM - Hoża | 101,35 | Ustanowiona w 2024 r. |
| 26 | KRM - Mielczarskiego | KRM - Mielczarskiego | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 27 | KRM - Żelazna | KRM - Żelazna | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 28 | KRM - Dworzec autobusowy | KRM - Dworzec autobusowy | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 29 | KRM - Planty | KRM - Planty | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 30 | KRM - Dolina Silnicy | KRM - Dolina Silnicy | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 31 | KRM - Warszawska Galeria | KRM - Warszawska Galeria | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 32 | KRM - Warszawska Politechnika | KRM - Warszawska Politechnika | 31,93 | Istniejąca od 2023 r. |
| 33 | KRM - Marszalkowska Sady | KRM - Marszalkowska Sady | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 34 | KRM - Zagnańska | KRM - Zagnańska | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 35 | KRM - Strycharska | KRM - Strycharska | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 36 | KRM - Park Technologiczny | KRM - Park Technologiczny | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 37 | KRM - Klonowa | KRM - Klonowa | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 38 | KRM - Marszałkowska Szydłówek | KRM - Marszałkowska Szydłówek | 7,67 | Istniejąca od 2023 r. |
| 39 | KRM - Warszawska Osiedle Bocianek | KRM - Warszawska Osiedle Bocianek | 76,59 | Istniejąca od 2023 r. |
| 40 | KRM - Warszawska Uroczysko | KRM - Warszawska Uroczysko | 115,07 | Istniejąca od 2023 r. |
| 41 | KRM - Rondo Praw Kobiet | KRM - Orląt Lwowskich I | 0,00 | Ustanowiona w 2024 r. |
| 42 | KRM - Orląt Lwowskich II | KRM - Orląt Lwowskich II | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 43 | KRM - Osiedle Świętokrzyskie | KRM - Osiedle Świętokrzyskie | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 44 | KRM - Radomska | KRM - Radomska | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 45 | KRM - Wietrznia | KRM - Biskupa Mieczysława Jaworskiego | 0,00 | Ustanowiona w 2024 r. |
| 46 | KRM - Tadeusza Boya-Żeleńskiego | KRM - Tadeusza Boya-Żeleńskiego | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 47 | KRM - Aleja Solidarności Politechnika | KRM - Aleja Solidarności Politechnika | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 48 | KRM - Aleja Solidarności Bocianek | KRM - Aleja Solidarności Bocianek | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 49 | KRM - Uniwersytecka | KRM - Uniwersytecka | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 50 | KRM - Niska | KRM - Niska | 25,67 | Istniejąca od 2023 r. |
| 51 | KRM - Sandomierska | KRM - Sandomierska | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 52 | KRM - Śląska | KRM - Śląska | 115,29 | Istniejąca od 2023 r. |
| 53 | KRM - Kujawska | KRM - Kujawska | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 54 | KRM - Szymanowskiego | KRM - Szymanowskiego | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 55 | KRM - Osiedle Kochanowskiego | KRM - Osiedle Kochanowskiego | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 56 | KRM - Barwinek | KRM - Barwinek | 0,00 | Istniejąca od 2023 r. |
| 57 | KRM - Popiełuszki | KRM - Popiełuszki | 34,02 | Istniejąca od 2023 r. |
| 58 | KRM - Rondo Czwartaków | - | 0,00 | Ustanowiona w 2024 r. |
Opracowanie własne
Ryc. 1. Rozmieszczenie stacji Kieleckiego Roweru Miejskiego w 2023 oraz 2024 roku. Opracowanie własne.
Ryc. 2. Mapy przydatności terenu pod lokalizację stacji roweru miejskiego w Kielcach. Opracowanie własne.
W celu oceny zmian w rozmieszczeniu stacji Kieleckiego Roweru Miejskiego (KRM) oraz analizy potencjału terenu pod kątem nowych lokalizacji, przeprowadzono wielokryterialną analizę przestrzenną, opartą na przyjętych założeniach metodologicznych. W procesie analizy uwzględniono szereg czynników wpływających na efektywność i dostępność stacji KRM, obejmujących: bliskość miejsc rekreacyjnych, dostępność węzłów transportu publicznego (przystanków kolejowych i autobusowych), bliskość ścieżek rowerowych, zagęszczenie infrastruktury drogowej (w tym głównych arterii komunikacyjnych oraz gęstość sieci ulic), a także intensywność zabudowy mieszkaniowej i publicznej. Każdy z tych parametrów odgrywał kluczową rolę w definiowaniu przestrzennej atrakcyjności terenów pod kątem lokalizacji stacji rowerowych.
Zastosowana skala ocen, oscylująca w przedziale od 0 do 1, pozwoliła na wyraźne zróżnicowanie obszarów pod względem ich przydatności – od terenów charakteryzujących się bardzo wysokim potencjałem lokalizacyjnym, po obszary o niskiej lub zerowej atrakcyjności. Wyniki tej analizy zostały szczegółowo zilustrowane na ryc. 2. Stanowiły one nie tylko podstawę dla pogłębionej oceny obecnych lokalizacji stacji KRM, ale pozwoliły także na wytypowanie obszarów o szczególnie wysokiej przydatności pod przyszłe lokalizacje wypożyczalni roweru miejskiego w Kielcach.
Przestrzenna analiza funkcjonowania systemu Kieleckiego Roweru Miejskiego (KRM) ukazała wyraźne zróżnicowanie dostępności i przydatności poszczególnych lokalizacji. Wynikało to ze zróżnicowanego dostępu do infrastruktury, usług publicznych oraz gęstości zabudowy. Stacje położone w centralnych obszarach Kielc osiągnęły najwyższe oceny, co można przypisać ich dogodnemu położeniu względem kluczowych elementów miasta.
Szczególnie wysokie wyniki odnotowały stacje: KRM Rynek (0,74), KRM Żytnia (0,83), KRM Dworzec Autobusowy (0,84), KRM Żelazna (0,87), KRM Dolina Silnicy (0,78) oraz KRM Planty (0,91). Poza ścisłym centrum, wyróżniały się także stacje zlokalizowane wzdłuż ul. Warszawskiej oraz w rejonach osiedli Ślichowice i Wielkopole, gdzie przeważała zabudowa wielorodzinna.
Z drugiej strony, najniższe oceny uzyskały stacje zlokalizowane na obrzeżach, takie jak KRM Wietrznia (0,25), KRM Park Baranowski (0,37) oraz KRM Rondo Praw Kobiet (0,39). Niską efektywność tych stacji można powiązać z mniejszą gęstością zabudowy mieszkaniowej i publicznej, co ogranicza liczbę potencjalnych użytkowników. Warto podkreślić, że stacje KRM Wietrznia oraz KRM Rondo Praw Kobiet zostały otwarte w 2024 r. w wyniku likwidacji wypożyczalni w północnych częściach miasta – KRM Jaworskiego i KRM Orląt Lwowskich I. W efekcie przyczyniło się do spadku dostępności systemu KRM w omawianych rejonach Kielc.
Tab. 3. Przestrzenna ocena lokalizacji stacji KRM w 2024 r.
| Nr stacji | Nazwa | Bliskość miejsc rekreacyjnych (parków, skwerów) | Bliskość przystankó kolejowych | Bliskość przystanków autobusowych | Bliskość ścieżek rowerowych | Zagęszczenie dróg głównych | Zagęszczenie sieci ulic | Zagęszczenie zabudowy mieszkaniowej | Zagęszczenie zabudowy publicznej | Sumarczyny wynik |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | KRM - Rynek | 0,71 | 0,17 | 0,85 | 1,00 | 0,11 | 0,61 | 0,74 | 0,84 | 0,74 |
| 2 | KRM - Warszawska centrum | 0,74 | 0,16 | 0,92 | 1,00 | 0,41 | 0,66 | 0,41 | 0,74 | 0,68 |
| 3 | KRM - Plac Wolnosci | 0,80 | 0,00 | 0,69 | 0,94 | 0,24 | 0,47 | 0,66 | 0,75 | 0,65 |
| 4 | KRM - Zagórska | 0,94 | 0,00 | 0,93 | 0,98 | 0,64 | 0,48 | 0,54 | 0,43 | 0,63 |
| 5 | KRM - Żeromskiego | 0,68 | 0,00 | 0,91 | 0,75 | 0,61 | 0,38 | 0,66 | 0,68 | 0,66 |
| 6 | KRM - Plac Józefa Piłsudskiego | 1,00 | 0,00 | 0,96 | 1,00 | 0,75 | 0,56 | 0,45 | 0,45 | 0,64 |
| 7 | KRM - Kadzielnia | 0,92 | 0,00 | 0,98 | 0,99 | 0,34 | 0,25 | 0,09 | 0,32 | 0,45 |
| 8 | KRM - Park Baranowski | 1,00 | 0,00 | 0,87 | 0,99 | 0,08 | 0,39 | 0,16 | 0,05 | 0,37 |
| 9 | KRM - Chęcińska | 0,90 | 0,33 | 0,88 | 0,86 | 0,45 | 0,47 | 0,81 | 0,56 | 0,76 |
| 10 | KRM - Solna | 0,99 | 0,47 | 0,79 | 1,00 | 0,30 | 0,36 | 0,56 | 0,68 | 0,75 |
| 11 | KRM - Żytnia | 0,81 | 0,56 | 0,94 | 0,96 | 0,76 | 0,82 | 0,61 | 0,51 | 0,83 |
| 12 | KRM - Urzędnicza | 0,63 | 0,47 | 0,97 | 0,81 | 0,71 | 0,77 | 0,43 | 0,42 | 0,71 |
| 13 | KRM - Szkolna | 0,97 | 0,17 | 0,88 | 0,89 | 0,24 | 0,40 | 0,49 | 0,21 | 0,54 |
| 14 | KRM - Karczówkowska | 0,81 | 0,01 | 0,98 | 0,93 | 0,20 | 0,30 | 0,26 | 0,16 | 0,43 |
| 15 | KRM - Kołątaja | 0,59 | 0,00 | 0,94 | 1,00 | 0,36 | 0,34 | 0,11 | 0,25 | 0,42 |
| 16 | KRM - Podkarczówka | 0,58 | 0,00 | 1,00 | 0,89 | 0,20 | 0,53 | 0,51 | 0,35 | 0,53 |
| 17 | KRM - Kaznowskiego Ślichowice | 0,48 | 0,62 | 0,83 | 0,53 | 0,01 | 0,61 | 0,95 | 0,19 | 0,66 |
| 18 | KRM - Massalskiego Ślichowice | 0,62 | 0,85 | 0,97 | 0,46 | 0,00 | 0,49 | 0,58 | 0,17 | 0,63 |
| 19 | KRM - Szajnowicza - Iwanowa | 0,79 | 0,34 | 0,98 | 0,98 | 0,30 | 0,57 | 0,37 | 0,26 | 0,59 |
| 20 | KRM - Pod Dalnią | 0,82 | 0,25 | 0,91 | 0,99 | 0,12 | 0,74 | 0,61 | 0,32 | 0,63 |
| 21 | KRM - Piekoszowska | 0,90 | 0,08 | 0,95 | 0,99 | 0,46 | 0,69 | 0,37 | 0,30 | 0,57 |
| 22 | KRM - Czarnów | 0,57 | 0,11 | 0,87 | 0,88 | 0,23 | 0,36 | 0,42 | 0,09 | 0,45 |
| 23 | KRM - Grunwaldzka | 0,92 | 0,30 | 0,96 | 0,99 | 0,59 | 0,47 | 0,50 | 0,41 | 0,69 |
| 24 | KRM - Chrobrego | 0,85 | 0,35 | 0,86 | 0,69 | 0,23 | 0,29 | 0,47 | 0,35 | 0,57 |
| 25 | KRM - Jagiellońska | 0,63 | 0,24 | 0,98 | 0,35 | 0,55 | 0,53 | 0,35 | 0,54 | 0,57 |
| 26 | KRM - Mielczarskiego | 0,53 | 0,90 | 0,87 | 1,00 | 0,53 | 0,52 | 0,22 | 0,37 | 0,72 |
| 27 | KRM - Żelazna | 0,69 | 0,93 | 0,97 | 0,99 | 0,63 | 0,62 | 0,40 | 0,62 | 0,87 |
| 28 | KRM - Dworzec autobusowy | 0,80 | 0,75 | 0,95 | 0,81 | 0,72 | 0,85 | 0,41 | 0,67 | 0,84 |
| 29 | KRM - Planty | 0,95 | 0,54 | 0,89 | 1,00 | 0,30 | 0,45 | 0,81 | 0,97 | 0,91 |
| 30 | KRM - Dolina Silnicy | 1,00 | 0,45 | 0,95 | 0,99 | 0,63 | 0,53 | 0,40 | 0,69 | 0,78 |
| 31 | KRM - Warszawska Galeria | 0,73 | 0,07 | 0,94 | 1,00 | 0,44 | 0,58 | 0,24 | 0,65 | 0,60 |
| 32 | KRM - Warszawska Politechnika | 0,64 | 0,00 | 0,97 | 1,00 | 0,59 | 0,58 | 0,40 | 0,56 | 0,61 |
| 33 | KRM - Marszalkowska Sady | 0,71 | 0,20 | 0,97 | 0,75 | 0,43 | 0,66 | 0,65 | 0,31 | 0,63 |
| 34 | KRM - Zagnańska | 0,86 | 0,65 | 0,99 | 0,83 | 0,42 | 0,46 | 0,48 | 0,25 | 0,69 |
| 35 | KRM - Strycharska | 0,29 | 0,48 | 0,92 | 0,72 | 0,43 | 0,53 | 0,39 | 0,40 | 0,61 |
| 36 | KRM - Park Technologiczny | 0,11 | 0,34 | 0,98 | 1,00 | 0,35 | 0,20 | 0,00 | 0,19 | 0,43 |
| 37 | KRM - Klonowa | 0,65 | 0,04 | 0,92 | 1,00 | 0,31 | 0,37 | 0,57 | 0,15 | 0,52 |
| 38 | KRM - Marszałkowska Szydłówek | 0,74 | 0,15 | 0,79 | 0,76 | 0,20 | 0,68 | 0,76 | 0,37 | 0,61 |
| 39 | KRM - Warszawska Osiedle Bocianek | 0,71 | 0,00 | 0,96 | 1,00 | 0,44 | 0,64 | 0,72 | 0,22 | 0,60 |
| 40 | KRM - Warszawska Uroczysko | 0,58 | 0,00 | 0,98 | 1,00 | 0,30 | 0,55 | 0,50 | 0,36 | 0,55 |
| 41 | KRM - Rondo Praw Kobiet | 0,07 | 0,00 | 0,88 | 1,00 | 0,34 | 0,39 | 0,11 | 0,29 | 0,39 |
| 42 | KRM - Orląt Lwowskich II | 0,00 | 0,00 | 0,80 | 0,80 | 0,01 | 0,39 | 0,66 | 0,30 | 0,45 |
| 43 | KRM - Osiedle Świętokrzyskie | 0,00 | 0,00 | 0,97 | 0,99 | 0,32 | 0,48 | 0,27 | 0,11 | 0,40 |
| 44 | KRM - Radomska | 0,30 | 0,00 | 0,96 | 0,99 | 0,30 | 0,54 | 0,21 | 0,27 | 0,44 |
| 45 | KRM - Wietrznia | 0,00 | 0,00 | 0,75 | 0,99 | 0,06 | 0,16 | 0,04 | 0,04 | 0,25 |
| 46 | KRM - Tadeusza Boya-Żeleńskiego | 0,81 | 0,00 | 0,93 | 0,93 | 0,26 | 0,67 | 0,47 | 0,28 | 0,53 |
| 47 | KRM - Aleja Solidarności Politechnika | 0,40 | 0,00 | 0,94 | 1,00 | 0,36 | 0,36 | 0,14 | 0,18 | 0,40 |
| 48 | KRM - Aleja Solidarności Bocianek | 0,86 | 0,00 | 0,94 | 1,00 | 0,39 | 0,64 | 0,19 | 0,14 | 0,45 |
| 49 | KRM - Uniwersytecka | 0,40 | 0,00 | 1,00 | 1,00 | 0,30 | 0,62 | 0,00 | 0,35 | 0,43 |
| 50 | KRM - Niska | 0,67 | 0,00 | 0,84 | 1,00 | 0,35 | 0,61 | 0,60 | 0,58 | 0,63 |
| 51 | KRM - Sandomierska | 0,84 | 0,00 | 0,85 | 1,00 | 0,38 | 0,59 | 0,58 | 0,37 | 0,59 |
| 52 | KRM - Śląska | 0,59 | 0,00 | 0,92 | 1,00 | 0,35 | 0,48 | 0,60 | 0,49 | 0,60 |
| 53 | KRM - Kujawska | 0,79 | 0,00 | 0,84 | 0,76 | 0,27 | 0,53 | 0,77 | 0,29 | 0,56 |
| 54 | KRM - Szymanowskiego | 0,79 | 0,00 | 0,88 | 0,86 | 0,43 | 0,48 | 0,62 | 0,49 | 0,61 |
| 55 | KRM - Osiedle Kochanowskiego | 0,14 | 0,00 | 0,87 | 0,89 | 0,25 | 0,63 | 0,64 | 0,30 | 0,52 |
| 56 | KRM - Barwinek | 0,12 | 0,00 | 0,74 | 0,77 | 0,04 | 0,50 | 0,78 | 0,35 | 0,50 |
| 57 | KRM - Popiełuszki | 0,00 | 0,00 | 0,99 | 1,00 | 0,46 | 0,56 | 0,17 | 0,38 | 0,47 |
| 58 | KRM - Rondo Czwartaków | 0,00 | 0,00 | 0,91 | 1,00 | 0,46 | 0,68 | 0,33 | 0,16 | 0,45 |
Opracowanie własne
Ryc. 3. Średnia ocena czynników determinujących lokalizację stacji wypożyczalni roweru miejskiego. Opracowanie własne.
Dokonana analiza zebranych danych umożliwiła wyodrębnienie kluczowych czynników determinujących rozmieszczenie stacji Kieleckiego Roweru Miejskiego (KRM). Stwierdzono, że funkcjonujący system wykazuje znaczną integrację z transportem autobusowym oraz infrastrukturą rowerową, co sugeruje optymalne rozmieszczenie stacji w kontekście ich użytkowania.
Średnia ocena omawianych kryteriów wynosząca w obydwóch przypadkach 0,91, wskazuje na jego wysoką użyteczność w codziennych podróżach, a także na możliwość bezpiecznego i komfortowego korzystania w obrębie wyznaczonych tras rowerowych. Dodatkowo, wysoką ocenę stwierdzono w kontekście bliskości stacji do miejsc rekreacyjnych i skwerów, co może przyczyniać się do zwiększenia atrakcyjności KRM oraz zachęcać mieszkańców do korzystania z rowerów w celach rekreacyjnych.
Ryc. 4. Wynik sumaryczny ogólnej przydatności terenu miasta pod lokalizację stacji wypożyczalni roweru miejskiego. Opracowanie własne.
Rozpatrując rower miejski jako codzienny środek transportu, kluczowe jest uwzględnienie jego roli w codziennych aktywnościach mieszkańców. W związku z tym, przy ocenie przydatności terenu pod lokalizację stacji Kieleckiego Roweru Miejskiego, zastosowano zróżnicowane wagi dla poszczególnych kryteriów. Najwyższą z nich przypisano do gęstości zabudowy mieszkaniowej, użyteczności publicznej oraz bliskości do stacji kolejowych (patrz tab. 1).
Wyniki analizy, przedstawione na ryc. 4, obrazują, że większość aktualnych stacji rowerowych (2024 r.) znajduje się w rejonach od średniej do bardzo dobrej przydatności. Na tej podstawie przyjęto, że wskazane obszary będą brane pod uwagę jako potencjalne lokalizacje nowych stacji rowerowych w kolejnych etapach badań. Dodatkowo, w celu uniknięcia nakładania się wyznaczonych obszarów z już istniejącą infrastrukturą KRM, wykluczono strefy w promieniu 400 metrów od istniejących stacji.
W rezultacie przeprowadzonych działań wyznaczono tzw. „białe plamy” w obecnej sieci wypożyczalni roweru miejskiego oraz wskazano nowe potencjalne lokalizacje przyszłych stacji KRM.
Ryc. 5. Potencjalne lokalizacje nowych stacji KRM. Opracowanie własne
W przeprowadzonej analizie potencjalnych lokalizacji nowych stacji Kieleckiego Roweru Miejskiego (KRM) ustalono, że ich docelowa liczba wyniesie 16. Decyzja ta była wynikiem szczegółowej analizy wielkości wskazanych obszarów, przy czym przyjęto, że każda nowa stacja KRM będzie obsługiwała teren o promieniu 400 metrów, co odpowiada około 5 minutom spaceru.
W badaniu zastosowano algorytm maksymalizacji frekwencji, którego celem było wyłonienie najbardziej optymalnych lokalizacji stacji, uwzględniając gęstość zaludnienia jako kluczowy czynnik wpływający na popyt. Dzięki temu zidentyfikowano obszary o najwyższym potencjale liczby użytkowników, co umożliwiło wybór lokalizacji w sposób zapewniający maksymalną efektywność obsługi mieszkańców.
Na podstawie wyników analizy opracowano jeden wariant optymalizacyjny, który uwzględnia budynki obsługiwane przez najbliższe, wybrane stacje. W myśl przyjętej metodyki, punkty zaopatrzenia zostały w pierwszej kolejności przypisane do najbliższych istniejących stacji KRM, a następnie do nowych potencjalnych lokalizacji (ryc. 5).
Analiza lokalizacyjna wskazała na potrzebę rozszerzenia sieci stacji KRM, mając na celu nie tylko uzupełnienie istniejącej infrastruktury, lecz także zwiększenie dostępności poza aktualnymi strefami operacyjnymi. Wariant rozmieszczenia stacji przewidywał, między innymi, przywrócenie punktów wypożyczania rowerów na osiedlach Słoneczne Wzgórze i Na Stoku, z uwzględnieniem trzech stacji KRM w tym rejonie. Jedna z tych stacji, usytuowana przy ul. Warszawskiej (KRM Warszawska/Oś. Na Stoku), została zaprojektowana jako punkt obsługujący również sąsiednie osiedle Związkowiec, dodatkowo wspomagane przez stację KRM Władysława Orkana.
Pozostałe rekomendowane lokalizacje stacji miałyby stanowić uzupełnienie sieci w obszarach takich jak Osiedle Leszczyńskie, Osiedle Okrzei, Wojska Polskiego (Poliklinika), Krakowska (Kadzielnia), Wrzosowa oraz osiedla Baranówek (Hetmana Jana Karola Chodkiewicza) i Barwinek (Litewska).
Dodatkowo, analiza uwzględniała nowe lokalizacje w obrębie osiedla Herby (KRM 1 Maja/Ślichowicka oraz KRM Oskara Kolberga) oraz wzdłuż ul. Krakowskiej (KRM Giętówka Białogon i KRM Końcowa-Krakowska), a także na osiedlu Podkarczówka (KRM Krzemionkowa).
Tab. 3. Przestrzenna ocena nowych, potencjalnych lokalizacji stacji KRM.
| Nr stacji | Nazwa | Bliskość miejsc rekreacyjnych (parków, skwerów) | Bliskość przystanków kolejowych | Bliskość przystanków autobusowych | Bliskość ścieżek rowerowych | Zagęszczenie dróg głównych | Zagęszczenie sieci ulic | Zagęszczenie zabudowy mieszkaniowej | Zagęszczenie zabudowy publicznej | Sumarczyny wynik |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 59 | KRM - 1 Maja/Ślichowicka | 0,06 | 0,33 | 0,82 | 0,73 | 0,32 | 0,46 | 0,26 | 0,28 | 0,47 |
| 60 | KRM - Elizy Orzeszkowej | 0,83 | 0,00 | 0,76 | 0,82 | 0,08 | 0,52 | 0,54 | 0,38 | 0,51 |
| 61 | KRM - Giętówka Białogon | 0,93 | 0,00 | 0,85 | 0,90 | 0,11 | 0,38 | 0,13 | 0,21 | 0,39 |
| 62 | KRM - Hetmana Jana Karola Chodkiewicza | 0,62 | 0,00 | 0,85 | 0,89 | 0,19 | 0,50 | 0,29 | 0,28 | 0,44 |
| 63 | KRM - Józefa Piłsudzkiego | 0,30 | 0,00 | 0,70 | 0,71 | 0,00 | 0,41 | 0,75 | 0,31 | 0,47 |
| 64 | KRM - Końcowa - Krakowska | 0,60 | 0,87 | 0,93 | 1,00 | 0,30 | 0,42 | 0,10 | 0,15 | 0,60 |
| 65 | KRM - Krakowska Kadzielnia | 1,00 | 0,00 | 0,96 | 1,00 | 0,66 | 0,48 | 0,28 | 0,15 | 0,51 |
| 66 | KRM - Krzemionkowa | 0,32 | 0,02 | 0,85 | 0,63 | 0,00 | 0,46 | 0,36 | 0,41 | 0,42 |
| 67 | KRM - Litewska | 0,23 | 0,00 | 0,77 | 0,74 | 0,28 | 0,53 | 0,47 | 0,18 | 0,42 |
| 68 | KRM - Osiedle Leszczyńska | 0,18 | 0,00 | 0,99 | 0,99 | 0,44 | 0,30 | 0,37 | 0,42 | 0,51 |
| 69 | KRM - Osiedle Okrzei | 0,94 | 0,25 | 0,86 | 0,88 | 0,44 | 0,44 | 0,45 | 0,28 | 0,59 |
| 70 | KRM - Oskara Kolberga | 0,76 | 0,67 | 0,93 | 0,23 | 0,00 | 0,30 | 0,12 | 0,22 | 0,45 |
| 71 | KRM - Warszawska Oś. Na Stoku | 0,15 | 0,00 | 0,96 | 1,00 | 0,39 | 0,55 | 0,39 | 0,13 | 0,45 |
| 72 | KRM - Władysława Orkana | 0,23 | 0,00 | 0,88 | 0,97 | 0,30 | 0,67 | 0,59 | 0,09 | 0,48 |
| 73 | KRM - Wojska Polskiego Poliklinika | 0,44 | 0,00 | 0,99 | 0,81 | 0,13 | 0,38 | 0,33 | 0,23 | 0,42 |
| 74 | KRM - Wrzosowa | 0,00 | 0,00 | 0,99 | 0,99 | 0,30 | 0,45 | 0,38 | 0,28 | 0,47 |
Opracowanie własne
Analiza lokalizacji wytypowanych pod kątem ich sumarycznych wyników, uwzględniających szeroki zakres przyjętych kryteriów oceny, wskazuje na największą przydatność takich punktów jak: KRM – Końcowa – Krakowska, KRM – Osiedle Okrzei, KRM – Osiedle Leszczyńska, KRM – Krakowska Kadzielnia oraz KRM – Elizy Orzeszkowej. Wysokie wartości przypisane tym lokalizacjom świadczą o ich kompleksowej atrakcyjności, która obejmuje zarówno dogodny dostęp do infrastruktury, jak i korzyści związane z łatwością komunikacyjną.
Jednakże, w kontekście głównych użytkowników, jakimi są mieszkańcy miasta, kluczowym parametrem okazuje się być zagęszczenie zabudowy mieszkalnej i publicznej. Z tego względu uzasadnione wydaje się uwzględnienie lokalizacji takich jak: KRM – Józefa Piłsudskiego, KRM – Władysława Orkana, KRM – Elizy Orzeszkowej, KRM – Litewska oraz KRM – Osiedle Okrzei. Alternatywna metodologia, skoncentrowana na zaspokojeniu rzeczywistych potrzeb mieszkańców, wskazuje, że wcześniejsze wyłączenie stacji na terenach Osiedli Słoneczne Wzgórze oraz Na Stoku mogło ograniczyć dostęp do miejskich rowerów w jednej z najbardziej zaludnionych części Kielc. W związku z tym decyzja ta, pomijająca specyfikę lokalnych potrzeb, mogła obniżyć funkcjonalność systemu rowerów miejskich w tym obszarze.
Przy ograniczonej liczbie stacji rowerowych konieczne staje się więc priorytetyzowanie potrzeb mieszkańców oraz optymalizacja lokalizacji stacji o niskim natężeniu wypożyczeń, aby przeznaczyć zasoby na miejsca, które mogą lepiej służyć całemu systemowi. Kluczowe znaczenie wydaje się mieć włączenie społeczności w proces decyzyjny, co pozwoli na dogłębną ocenę oczekiwań mieszkańców oraz dostosowanie infrastruktury rowerowej do ich faktycznych potrzeb.
W celu wyznaczenia dogodnych lokalizacji pomocna może okazać się także dostępność stacji dla pobliskich mieszkańców. W związku z tym przeprowadzono analizę populacji w promieniu 5 i 10-minutowego spaceru od każdej z istniejących oraz nowo planowanych lokalizacji.
Ryc. 6. Dostępność czasowa istniejących oraz nowych, potencjalnych stacji KRM w zasięgu 5 oraz 10 minutowego spaceru. Opracowanie własne.
Tab. 3. Liczba mieszkańców w obrębie 5 oraz 10 minutowego spaceru od istniejących oraz nowych, potencjalnych stacji KRM. Opracowanie własne.
| Nr stacji | Nazwa | Status | Populacja w obrębie 5 min dostępności czasowej | Populacja w obrębie 10 min dostępności czasowej |
|---|---|---|---|---|
| 1 | KRM - Rynek | Istniejąca stacja KRM | 4168 | 14760 |
| 2 | KRM - Warszawska centrum | Istniejąca stacja KRM | 2977 | 14610 |
| 3 | KRM - Plac Wolnosci | Istniejąca stacja KRM | 4025 | 14604 |
| 4 | KRM - Zagórska | Istniejąca stacja KRM | 3268 | 13553 |
| 5 | KRM - Żeromskiego | Istniejąca stacja KRM | 4726 | 14436 |
| 6 | KRM - Plac Józefa Piłsudskiego | Istniejąca stacja KRM | 3639 | 12577 |
| 7 | KRM - Kadzielnia | Istniejąca stacja KRM | 1774 | 8314 |
| 8 | KRM - Park Baranowski | Istniejąca stacja KRM | 1349 | 3975 |
| 9 | KRM - Chęcińska | Istniejąca stacja KRM | 2751 | 10357 |
| 10 | KRM - Solna | Istniejąca stacja KRM | 3162 | 13301 |
| 11 | KRM - Żytnia | Istniejąca stacja KRM | 2229 | 11802 |
| 12 | KRM - Urzędnicza | Istniejąca stacja KRM | 2188 | 8883 |
| 13 | KRM - Szkolna | Istniejąca stacja KRM | 2396 | 8084 |
| 14 | KRM - Karczówkowska | Istniejąca stacja KRM | 1881 | 6694 |
| 15 | KRM - Kołątaja | Istniejąca stacja KRM | 920 | 4353 |
| 16 | KRM - Podkarczówka | Istniejąca stacja KRM | 2047 | 4370 |
| 17 | KRM - Kaznowskiego Ślichowice | Istniejąca stacja KRM | 3170 | 5803 |
| 18 | KRM - Massalskiego Ślichowice | Istniejąca stacja KRM | 2028 | 5326 |
| 19 | KRM - Szajnowicza - Iwanowa | Istniejąca stacja KRM | 1739 | 7173 |
| 20 | KRM - Pod Dalnią | Istniejąca stacja KRM | 2533 | 7107 |
| 21 | KRM - Piekoszowska | Istniejąca stacja KRM | 1678 | 6560 |
| 22 | KRM - Czarnów | Istniejąca stacja KRM | 1979 | 7988 |
| 23 | KRM - Grunwaldzka | Istniejąca stacja KRM | 2245 | 9996 |
| 24 | KRM - Chrobrego | Istniejąca stacja KRM | 1986 | 8196 |
| 25 | KRM - Jagiellońska | Istniejąca stacja KRM | 2159 | 7348 |
| 26 | KRM - Mielczarskiego | Istniejąca stacja KRM | 2596 | 11085 |
| 27 | KRM - Żelazna | Istniejąca stacja KRM | 3331 | 12018 |
| 28 | KRM - Dworzec autobusowy | Istniejąca stacja KRM | 3019 | 10687 |
| 29 | KRM - Planty | Istniejąca stacja KRM | 3823 | 12896 |
| 30 | KRM - Dolina Silnicy | Istniejąca stacja KRM | 2853 | 12489 |
| 31 | KRM - Warszawska Galeria | Istniejąca stacja KRM | 2153 | 11638 |
| 32 | KRM - Warszawska Politechnika | Istniejąca stacja KRM | 2767 | 8676 |
| 33 | KRM - Marszalkowska Sady | Istniejąca stacja KRM | 2436 | 9038 |
| 34 | KRM - Zagnańska | Istniejąca stacja KRM | 1218 | 4706 |
| 35 | KRM - Strycharska | Istniejąca stacja KRM | 1769 | 5850 |
| 36 | KRM - Park Technologiczny | Istniejąca stacja KRM | 1121 | 3376 |
| 37 | KRM - Klonowa | Istniejąca stacja KRM | 1774 | 6622 |
| 38 | KRM - Marszałkowska Szydłówek | Istniejąca stacja KRM | 2648 | 8429 |
| 39 | KRM - Warszawska Osiedle Bocianek | Istniejąca stacja KRM | 2097 | 9735 |
| 40 | KRM - Warszawska Uroczysko | Istniejąca stacja KRM | 2616 | 9658 |
| 41 | KRM - Rondo Praw Kobiet | Istniejąca stacja KRM | 1791 | 4082 |
| 42 | KRM - Orląt Lwowskich II | Istniejąca stacja KRM | 3529 | 8383 |
| 43 | KRM - Osiedle Świętokrzyskie | Istniejąca stacja KRM | 784 | 3688 |
| 44 | KRM - Radomska | Istniejąca stacja KRM | 1334 | 6318 |
| 45 | KRM - Wietrznia | Istniejąca stacja KRM | 218 | 1216 |
| 46 | KRM - Tadeusza Boya-Żeleńskiego | Istniejąca stacja KRM | 2000 | 6825 |
| 47 | KRM - Aleja Solidarności Politechnika | Istniejąca stacja KRM | 1032 | 8143 |
| 48 | KRM - Aleja Solidarności Bocianek | Istniejąca stacja KRM | 862 | 4619 |
| 49 | KRM - Uniwersytecka | Istniejąca stacja KRM | 451 | 2485 |
| 50 | KRM - Niska | Istniejąca stacja KRM | 3181 | 11367 |
| 51 | KRM - Sandomierska | Istniejąca stacja KRM | 2406 | 11549 |
| 52 | KRM - Śląska | Istniejąca stacja KRM | 2535 | 10557 |
| 53 | KRM - Kujawska | Istniejąca stacja KRM | 3005 | 9066 |
| 54 | KRM - Szymanowskiego | Istniejąca stacja KRM | 2272 | 7430 |
| 55 | KRM - Osiedle Kochanowskiego | Istniejąca stacja KRM | 2020 | 6702 |
| 56 | KRM - Barwinek | Istniejąca stacja KRM | 2364 | 8696 |
| 57 | KRM - Popiełuszki | Istniejąca stacja KRM | 1062 | 5503 |
| 58 | KRM - Rondo Czwartaków | Istniejąca stacja KRM | 1420 | 5035 |
| 59 | KRM - 1 Maja/Ślichowicka | Nowa stacja KRM | 1952 | 6584 |
| 60 | KRM - Elizy Orzeszkowej | Nowa stacja KRM | 1734 | 7458 |
| 61 | KRM - Giętówka Białogon | Nowa stacja KRM | 1176 | 2616 |
| 62 | KRM - Hetmana Jana Karola Chodkiewicza | Nowa stacja KRM | 1770 | 7594 |
| 63 | KRM - Józefa Piłsudzkiego | Nowa stacja KRM | 2148 | 8336 |
| 64 | KRM - Końcowa - Krakowska | Nowa stacja KRM | 464 | 1086 |
| 65 | KRM - Krakowska Kadzielnia | Nowa stacja KRM | 1436 | 6314 |
| 66 | KRM - Krzemionkowa | Nowa stacja KRM | 1403 | 3632 |
| 67 | KRM - Litewska | Nowa stacja KRM | 2109 | 6333 |
| 68 | KRM - Osiedle Leszczyńska | Nowa stacja KRM | 2604 | 7804 |
| 69 | KRM - Osiedle Okrzei | Nowa stacja KRM | 2423 | 9161 |
| 70 | KRM - Oskara Kolberga | Nowa stacja KRM | 757 | 4710 |
| 71 | KRM - Warszawska Oś. Na Stoku | Nowa stacja KRM | 1940 | 8608 |
| 72 | KRM - Władysława Orkana | Nowa stacja KRM | 2217 | 7228 |
| 73 | KRM - Wojska Polskiego Poliklinika | Nowa stacja KRM | 1993 | 9099 |
| 74 | KRM - Wrzosowa | Nowa stacja KRM | 1559 | 3570 |
Opracowanie własne
W analizie dostępności przestrzennej istniejących stacji Kieleckiego Roweru Miejskiego wykazano, że lokalizacje takie jak: KRM – Żeromskiego, KRM – Rynek, KRM – Plac Wolności, KRM – Planty oraz KRM – Plac Józefa Piłsudskiego cechowały się najwyższą dostępnością dla pieszych w promieniu 5-minutowego spaceru. Rozszerzając analizowany czas do 10 minut, wiodącymi lokalizacjami pod względem dostępności okazały się KRM – Rynek, KRM – Warszawska centrum, KRM – Plac Wolności, KRM – Żeromskiego i KRM – Zagórska. Obszar centralny miasta zdominowany jest zatem przez stacje o najwyższym stopniu dostępności, co koreluje z wysokim wskaźnikiem gęstości zaludnienia w tym obszarze.
Przeciwnie, lokalizacje takie jak KRM – Wietrznia, KRM – Uniwersytecka, KRM – Osiedle Świętokrzyskie, KRM – Aleja Solidarności Bocianek oraz KRM – Kołątaja cechowały się ograniczoną dostępnością w 5-minutowym zasięgu pieszego. W promieniu 10 minut najmniejszą dostępność odnotowano dla stacji KRM – Wietrznia, KRM – Uniwersytecka, KRM – Park Technologiczny, KRM – Osiedle Świętokrzyskie oraz KRM – Park Baranowski. Dla stacji takich jak KRM – Uniwersytecka i KRM – Park Technologiczny istotne jest uwzględnienie liczby osób dojeżdżających do tych miejsc, w tym studentów, pracowników oraz klientów instytucji, co może wpływać na realne zapotrzebowanie na dostępność stacji w tych lokalizacjach. W kontekście KRM – Osiedle Świętokrzyskie i KRM – Aleja Solidarności Bocianek niski poziom dostępności może sugerować potrzebę relokacji stacji, celem zapewnienia ich wyższej funkcjonalności. Dla KRM – Wietrznia zasadne może być przeprowadzenie analizy liczby wypożyczeń, która wskaże, czy relokacja lub likwidacja stacji na rzecz innej lokalizacji mogłaby przynieść bardziej wymierne korzyści.
W zakresie projektowania nowych lokalizacji, w obszarze 5 minutowego dojścia największym potencjałem dostępności charakteryzowały się stacje: KRM – Osiedle Leszczyńska, KRM – Osiedle Okrzei, KRM – Władysława Orkana, KRM – Józefa Piłsudzkiego oraz KRM – Litewska. Z kolei w promieniu 10-minutowego spaceru najwyższa dostępność dotyczyła stacji: KRM – Osiedle Okrzei, KRM – Wojska Polskiego Poliklinika, KRM – Warszawska Oś. Na Stoku, KRM – Józefa Piłsudzkiego oraz KRM – Osiedle Leszczyńska. Wskazane lokalizacje mają szczególny potencjał przy projektowaniu rozbudowy sieci rowerowej i mogą lepiej odpowiadać na rzeczywiste potrzeby użytkowników, szczególnie w obszarach o wysokiej koncentracji zamieszkania.
Podsumowując, zestawienie wskaźników dostępności przestrzennej potencjalnych oraz nowych stacji, uzupełnione o dane demograficzne oraz analizę społecznych preferencji użytkowników, może stanowić podstawę dla strategicznego planowania i dalszej optymalizacji systemu Kieleckiego Roweru Miejskiego. Wykazana korelacja na poziomie 0,7 pomiędzy liczbą populacji w promieniu 5-minutowego spaceru a sumaryczną oceną lokalizacji stacji sugeruje istotny związek między odpowiednim doborem posadowienia stacji a potencjałem użytkowania systemu przez mieszkańców.
Ryc. 7. Zestawienie oceny dostępności czasowej oraz przydatności lokalizacyjnej dla istniejących oraz nowych, potencjalnych stacji KRM. Opracowanie własne.
Ryc. 8. Sumaryczna dostępność czasowa dla funkcjonującego systemu KRM z uwzględnieniem nowych lokalizacji. Opracowanie własne.
Analizując dostępność czasową w kontekście całego systemu Kieleckiego Roweru Miejskiego, stwierdzono, że około 78 tys. mieszkańców Kielc (ok. 42% populacji miasta) znajduje się w zasięgu 5-minutowego spaceru do najbliższej stacji wypożyczalni. W przypadku rozszerzenia zasięgu do 10 minut, liczba ta wzrasta do około 121 tys. osób, co stanowi około 66% populacji Kielc 10. Średnia liczba mieszkańców przypadających na jedną stację wynosiła zatem 1344 osoby w promieniu 5-minutowym i wzrastała do 2096 osób w promieniu 10-minutowym.
Dla planowanych nowych lokalizacji stacji szacuje się, że liczba obsługiwanych mieszkańców wzrosłaby o około 17,7 tys. osób przy założeniu zasięgu 5 minut oraz o dodatkowe 10,8 tys. jeżeli chodzi o 10 minut.
Podsumowanie
Analiza rozmieszczenia stacji rowerów miejskich w Kielcach miała na celu kompleksową ocenę dostępności infrastruktury rowerowej oraz identyfikację obszarów, w których rozbudowa sieci Kieleckiego Roweru Miejskiego (KRM) mogłaby przynieść znaczące korzyści funkcjonalne i społeczne. W badaniu oceniono rozmieszczenie istniejących stacji oraz zidentyfikowano potencjalne nowe lokalizacje, które mogłyby wspierać zrównoważoną mobilność miejską. Kluczową rolę w ocenie opisanych zagadnień odegrała wielokryterialna analiza przestrzenna, która opierała się o wykorzystanie wbudowanych algorytmów oprogramowania QGIS, wtyczki ORS Tools oraz autorskiego algorytmu optymalizacji nowych punktów obsługi.
Celem badania było określenie, jak obecna lokalizacja infrastruktury rowerowej odpowiada na potrzeby mieszkańców i na ile wspiera mobilność rowerową w Kielcach. W analizie uwzględniono zarówno dane demograficzne, takie jak gęstość zaludnienia oraz przestrzenne – dostępność względem głównych węzłów komunikacyjnych, miejsc użyteczności publicznej, miejsc rekreacyjnych oraz przystanków komunikacji publicznej.
Wyniki analizy wykazały, że obecne rozmieszczenie stacji jest skoncentrowane w centralnych obszarach miasta. To skupienie znajduje uzasadnienie w dużym zagęszczeniu mieszkańców oraz intensywnym wykorzystaniu przestrzeni publicznej. Stacje zlokalizowane w tym rejonie charakteryzowały się także najwyższymi wskaźnikami przydatności przestrzennej. Należy wymienić tutaj: KRM Planty (0,91), KRM Żelazna (0,87), KRM Dworzec Autobusowy (0,84), KRM Żytnia (0,83), KRM Dolina Silnicy (0,78) oraz KRM Rynek (0,74). Poza ścisłym centrum, wyróżniały się również stacje przy ul. Warszawskiej oraz w rejonach osiedli Ślichowice i Wielkopole, które obejmowały głównie zabudowę wielorodzinną.
Jeżeli chodzi o obszary peryferyjne, dostęp do wypożyczalni roweru miejskiego w tych obszarach był znacznie bardziej ograniczony. Na obrzeżach strefy funckjonowania systemu KRM zlokalizowane były także stacje o najniższej przydatności przestrzennej. Najniższe wyniki przydatności przestrzennej zanotowały: KRM Wietrznia (0,25), KRM Park Baranowski (0,37) oraz KRM Rondo Praw Kobiet (0,39).
Analiza wskazała również szereg lokalizacji o wysokim potencjale rozbudowy sieci KRM, które obejmowały obszary zabudowy wielorodzinnej, węzły komunikacyjne oraz okolice popularnych miejsc użyteczności publicznej. W wyniku badań zaproponowano 16 nowych lokalizacji KRM, mających na celu wypełnienie istniejących luk w sieci oraz włączenie nowych rejonów miasta do systemu roweru miejskiego. Spośród rekomendowanych lokalizacji wyróżnić należy: KRM Józefa Piłsudskiego, KRM Władysława Orkana, KRM Elizy Orzeszkowej, KRM Litewska, KRM Osiedle Okrzei oraz KRM Osiedle Leszczyńska. Szczególną uwagę zwrócono na brak stacji roweru miejskiego na północy miasta, w obszarze osiedli Słoneczne Wzgórze i Na Stoku, które zostały wykluczone z systemu KRM po relokacji niektórych stacji w 2024 r.
Zaproponowany wariant rozbudowy obejmowałby również rejony takie jak osiedle Herby (np. KRM 1 Maja/Ślichowicka i KRM Oskara Kolberga) oraz ciągi komunikacyjne wzdłuż ul. Krakowskiej (KRM Giętówka Białogon i KRM Końcowa-Krakowska). Dodatkowo, rozważono lokalizacje na osiedlu Podkarczówka (np. KRM Krzemionkowa) oraz w rejonie ul. Wojska Polskiego, Barwinka i Baranówka.
Przeprowadzona analiza sugeruje potrzebę dalszej oceny i optymalizacji sieci KRM na terenie Kielc. Warto rozważyć przeprowadzenie konsultacji społecznych, aby lepiej poznać potrzeby mieszkańców i dostosować infrastrukturę rowerową do ich oczekiwań. Dodatkowo, proces ten można wspomóc analizą danych dotyczących liczby wypożyczeń z poszczególnych stacji, co pozwoliłoby precyzyjniej określić ich użyteczność. W oparciu o te informacje możliwa jest relokacja stacji, które obecnie pełnią swoje funkcje w ograniczonym zakresie, na rzecz nowych lokalizacji o większym potencjale użytkowym. Taka optymalizacja mogłaby pozytywnie wpłynąć na dostępność roweru miejskiego oraz wspierać zrównoważony transport w mieście.
Bibliografia
1 Schiavina M., Freire S., Carioli A., MacManus K. (2023): GHS-POP R2023A – GHS population grid multitemporal (1975-2030). European Commission, Joint Research Centre (JRC). PID: http://data.europa.eu/89h/2ff68a52-5b5b-4a22-8f40-c41da8332cfe, doi:10.2905/2FF68A52-5B5B-4A22-8F40-C41DA8332CFE.
2 Mitrowska Monika (2017): Wyznaczenie optymalnych lokalizacji stacji roweru miejskiego na obszarze miasta Piaseczno z wykorzystaniem analiz przestrzennych (Finding the optimal locations of the bike stations in Piaseczno city using spatial analysis). Praca dyplomowa magisterska napisana pod kierunkiem Jerzego Chmiela. Politechnika Warszawska, Wydział Geodezji i Kartografii.
3 Mitrowska M., Fijałkowska A., Chmiel J. (2018): Wyznaczenie optymalnych lokalizacji stacji roweru miejskiego na obszarze miasta Piaseczno z wykorzystaniem analiz przestrzennych. Roczniki Geomatyki [Annals of Geomatics], XVI: 373–388.
4 Daniels R., Mulley C. (2013): Explaining walking distance to public transport: The dominance of public transport supply. Journal of Transport and Land Use, 6(2): 5–20.
